Nói đến cái tôi, ta thường nghĩ đến kiêu ngạo, tự ái, muốn hơn người. Nhưng cái tôi tinh vi hơn thế. Có khi nó xuất hiện dưới dạng người luôn đúng. Có khi dưới dạng người luôn hy sinh. Có khi dưới dạng người không bao giờ được yếu. Cái tôi không chỉ là sự tự cao. Nó là hình ảnh về mình mà ta cố bảo vệ. Và đôi khi, để bảo vệ hình ảnh ấy, ta đánh mất sự thật. Trong THE OPEN, nhìn cái tôi không phải để tiêu diệt mình. Đó là nhận ra nơi mình đang bị một hình ảnh về mình giữ lại.
Cái Tôi Cần Một Hình Ảnh
Tôi là người mạnh. Tôi là người tử tế. Tôi là người sâu sắc. Tôi là người không cần ai. Tôi là người bị hiểu lầm. Mỗi hình ảnh đều có thể đúng một phần, nhưng khi nó trở thành thứ phải bảo vệ bằng mọi giá, nó biến thành cái tôi. Khi ai đó chạm vào hình ảnh ấy, ta phản ứng mạnh không chỉ vì chuyện hiện tại, mà vì cảm giác căn tính bị đe dọa.
Cái Tôi Không Luôn Ồn Ào
Có cái tôi rất im. Nó nói: tôi không được xin giúp đỡ. Tôi không được thừa nhận mình muốn được thương. Tôi phải là người hiểu chuyện. Tôi phải không cần lời xin lỗi. Dạng cái tôi này khó thấy vì nó trông giống trưởng thành. Nhưng nếu một hình ảnh khiến bạn không được thật, nó vẫn đang giữ bạn.
Nhìn Cái Tôi Mà Không Ghét Mình
Nếu biến cái tôi thành kẻ thù, ta lại tạo một cái tôi mới: người đã vượt qua cái tôi. Đó là vòng lặp rất mệt. Cách nhẹ hơn là hỏi: hình ảnh nào về mình đang cần được bảo vệ lúc này? Nếu không bảo vệ nó, điều gì trong tôi sợ bị lộ ra? Câu hỏi ấy thường dẫn đến một phần mềm hơn: sợ không được yêu, sợ bị xem thường, sợ mình không đặc biệt, sợ mình vô nghĩa.
Tự Do Bắt Đầu Khi Hình Ảnh Lỏng Ra
Bạn vẫn có thể có phẩm giá, ranh giới và cá tính. Nhìn cái tôi không yêu cầu tan biến thành không ai. Nó chỉ làm hình ảnh về mình bớt cứng. Khi hình ảnh lỏng ra, ta có thể xin lỗi mà không thấy mình mất hết giá trị. Có thể học mà không nhục. Có thể nói “tôi không biết” mà không sụp.
Đọc Tiếp Trong THE OPEN
Câu hỏi thường gặp
Cái tôi là gì?
Là hình ảnh hoặc câu chuyện về bản thân mà ta cố bảo vệ, đôi khi mạnh hơn cả sự thật đang diễn ra.
Cái tôi có xấu không?
Không cần gọi là xấu. Nó là cơ chế bảo vệ. Vấn đề bắt đầu khi nó làm bạn mất tự do, mất thật, hoặc làm đau người khác.
Làm sao nhận ra cái tôi?
Hãy để ý nơi bạn phản ứng quá mạnh khi hình ảnh về mình bị chạm: bị góp ý, bị từ chối, bị hiểu sai hoặc không được công nhận.
