Trách nhiệm thường bị nghe như một vật nặng.
Phải làm.
Phải lo.
Phải chịu.
Phải không làm ai thất vọng.
Vì vậy, nhiều người lớn lên với cảm giác trách nhiệm là một thứ kéo vai mình xuống. Càng sống lâu, càng có nhiều điều phải mang: gia đình, công việc, tiền bạc, lời hứa, lỗi lầm cũ, kỳ vọng của người khác, và cả hình ảnh mình muốn giữ về chính mình.
Nhưng trong THE OPEN, trách nhiệm không chỉ là gánh nặng.
Trách nhiệm là khả năng nhìn thấy phần việc thuộc về mình, rồi ở lại với phần việc đó một cách tỉnh táo.
Không hơn. Không ít hơn.
Trách Nhiệm Không Phải Là Chịu Hết
Một hiểu lầm rất mệt là: sống có trách nhiệm nghĩa là phải chịu hết.
Nếu ai buồn, mình phải sửa. Nếu gia đình căng, mình phải cân. Nếu một quan hệ đổ vỡ, mình phải tìm đủ lỗi của mình để giải thích tất cả. Nếu công việc rối, mình phải gồng thêm một chút nữa.
Nhưng trách nhiệm không đồng nghĩa với ôm cả thế giới vào người.
Có những việc thuộc về bạn. Có những việc thuộc về người khác. Có những việc thuộc về hoàn cảnh. Có những việc không ai kiểm soát được hoàn toàn.
Khi không phân biệt được những lớp này, trách nhiệm biến thành tự trừng phạt.
Bạn không còn làm phần mình. Bạn cố làm cả phần của người khác. Và rồi bạn kiệt sức trong khi vẫn cảm thấy mình chưa đủ tốt.
Phần Nào Thật Sự Thuộc Về Mình?
Một câu hỏi quan trọng là:
Trong chuyện này, phần nào thật sự thuộc về mình?
Nếu bạn đã nói một lời làm ai đau, phần thuộc về bạn có thể là nhìn lại, xin lỗi, sửa cách nói, và học cách chậm hơn.
Nhưng cảm xúc của người kia phục hồi nhanh hay chậm không hoàn toàn thuộc về bạn.
Nếu bạn đang chăm sóc gia đình, phần thuộc về bạn có thể là hiện diện, đóng góp, rõ ràng, không bỏ mặc.
Nhưng việc mọi người trong gia đình đều hài lòng mọi lúc không thuộc về bạn.
Nếu bạn từng chọn sai, phần thuộc về bạn có thể là học từ sai lầm và sống khác đi.
Nhưng quay ngược thời gian để khiến sai lầm chưa từng xảy ra không thuộc về bạn.
Trách nhiệm bắt đầu trở nên nhẹ hơn khi nó trở về đúng kích thước.
Vì Sao Ta Hay Gánh Quá Phần Mình?
Không phải vì ta ngu.
Nhiều khi ta gánh quá phần mình vì từng học rằng tình yêu phải được đổi bằng sự hữu ích. Nếu mình không lo, không sửa, không chịu, mình sợ mình sẽ bị xem là ích kỷ.
Có người gánh vì sợ mất. Có người gánh vì tội lỗi. Có người gánh vì từ nhỏ đã quen đọc sắc mặt người khác để giữ bình yên trong nhà. Có người gánh vì trong một thời gian dài, không ai khác đứng ra làm.
Khi nhìn như vậy, ta bớt phán xét bản thân.
Nhưng bớt phán xét không có nghĩa là tiếp tục sống cũ.
Nó chỉ cho ta đủ bình tĩnh để học một cách mang khác.
Trách Nhiệm Với Bản Thân Cũng Là Trách Nhiệm
Nhiều người có trách nhiệm với mọi thứ, trừ chính mình.
Họ nhớ lịch của người khác, nhưng quên thân thể mình đã mệt. Họ giữ lời hứa với công việc, nhưng liên tục thất hứa với giấc ngủ. Họ sợ làm người khác buồn, nhưng xem nỗi buồn của mình là chuyện nhỏ.
Trách nhiệm với bản thân không phải là ích kỷ.
Đó là nền để những trách nhiệm khác không biến thành cay đắng.
Nếu bạn luôn cho đi từ một nơi đã cạn, sớm muộn gì việc cho đi cũng trở thành lời buộc tội âm thầm: “Tôi đã hy sinh nhiều như vậy, sao không ai hiểu?”
Một trách nhiệm tỉnh hơn sẽ hỏi:
Tôi có thể làm phần mình mà vẫn còn sống trong phần đời của mình không?
Một Bài Tập Nhỏ
Hãy viết xuống ba cột:
Phần của tôi
Phần của người khác
Phần của đời sống
Sau đó chọn một chuyện đang làm bạn nặng.
Đừng viết cho hay. Chỉ cần viết thật. Việc này giúp bạn thấy rõ trách nhiệm nào cần giữ, trách nhiệm nào cần trả lại, và trách nhiệm nào thật ra là một nỗi sợ đội lốt nghĩa vụ.
THE OPEN không bảo bạn bỏ trách nhiệm.
Nó chỉ mời bạn nhìn lại: có phải bạn đang gọi mọi gánh nặng là trách nhiệm không?
Đọc Tiếp Trong THE OPEN
Câu hỏi thường gặp
Trách nhiệm có phải là phải hy sinh không?
Không luôn. Có lúc trách nhiệm cần sự hy sinh, nhưng nếu hy sinh trở thành cách duy nhất để được yêu hoặc được công nhận, nó cần được nhìn lại.
Làm sao biết mình đang gánh quá nhiều trách nhiệm?
Hãy nhìn xem bạn có đang chịu cả cảm xúc, lựa chọn và hậu quả của người khác không. Nếu có, trách nhiệm ấy có thể đã vượt khỏi phần thật sự thuộc về bạn.
Trách nhiệm với bản thân có ích kỷ không?
Không. Trách nhiệm với bản thân giúp bạn hiện diện lâu dài hơn, ít cay đắng hơn, và không biến việc chăm sóc người khác thành tự xóa mình.
